Gebeurtenis
Beleg van Haarlem
eind 1572 – 12 juli 1573
Vanaf eind 1572 omsingelde een Spaans leger Haarlem, nadat de stad zich in 1572 aan de zijde van Willem van Oranje had geschaard. Zeven maanden lang hielden verdedigers en inwoners stand tegen beschietingen, aanvallen, honger en ziekte. Op 12 juli 1573 moest Haarlem zich overgeven, waarna de stad opnieuw onder Spaans gezag kwam
eind 1572 – 12 juli 1573
Historische context
Na de snelle uitbreiding van de Opstand in 1572 werd Haarlem een belangrijk doelwit voor het Spaanse bestuur. De stad lag strategisch tussen Amsterdam, Leiden en het Haarlemmermeer en vormde daardoor een belangrijke schakel in de controle over Holland. Filips II en de hertog van Alva wilden voorkomen dat nog meer steden zich bij Willem van Oranje zouden aansluiten. Het Spaanse leger stond onder leiding van Don Fadrique, de zoon van Alva.
Het beleg begon eind 1572 en duurde ongeveer zeven maanden. Binnen Haarlem werkten het stadsbestuur, het garnizoen, burgers en ambachtslieden samen aan de verdediging. De Spaanse troepen beschoten de muren en probeerden de stad stormenderhand in te nemen. De verdedigers wisten verschillende aanvallen af te slaan, maar kwamen steeds verder in de problemen door voedseltekorten, ziekte en het gebrek aan effectieve hulp van buitenaf. Op 26 mei 1573 verloor een geuzenvloot de slag op het Haarlemmermeer, waardoor een belangrijke poging om de stad te bevoorraden en te ontzetten mislukte.
Op 12 juli 1573 capituleerde Haarlem. De stad werd opnieuw onder koninklijk gezag gebracht en kreeg te maken met harde bestraffing. De Spaanse overwinning was echter kostbaar en maakte geen einde aan de Opstand. Kort daarna richtte het Spaanse leger zich op Alkmaar.
Gebeurtenis
Historische betekenis
Het Beleg van Haarlem laat zien dat steden tijdens de Nederlandse Opstand geen passieve achtergrond vormden, maar zelf politieke en militaire keuzes maakten. Haarlem hield maandenlang stand en vertraagde daarmee de Spaanse veldtocht, ondanks het uiteindelijke verlies. De zware strijd putte ook het Spaanse leger uit en beïnvloedde de verdediging van Alkmaar en Leiden. Haarlem werd bovendien een blijvend symbool van stedelijk verzet. De latere verhalen over Kenau versterkten dat beeld, maar haar vermeende leiding over gewapende vrouwenvendels behoort vooral tot de latere legendevorming.
