Dit veranderde Nederland voorgoed

In de Nederlanden bestonden al langer spanningen over de inrichting van de kerk, de vervolging van protestanten en de groeiende invloed van het centrale Habsburgse bestuur. De landvoogdes Margaretha van Parma probeerde de orde te bewaren, maar de combinatie van religieuze conflicten, economische zorgen en onvrede onder edelen en stedelingen maakte de situatie kwetsbaar. In die context vonden buitenpreken, zogenoemde hagepreken, plaats buiten de katholieke kerkelijke orde. Op 10 augustus 1566 werd in Steenvoorde, in het graafschap Vlaanderen, een hagepreek gevolgd door vernielingen in een kerk. Beelden, altaren en andere religieuze voorwerpen werden door groepen hervormingsgezinden en medestanders beschadigd of verwijderd. De beweging bleef niet beperkt tot één plaats: in de weken daarna werden ook elders in de Nederlanden kerken en kloosters getroffen. Het verloop verschilde per stad en streek; niet overal was dezelfde groep of hetzelfde motief doorslaggevend. De Beeldenstorm maakte zichtbaar dat het gezag van de vorst en de katholieke kerkelijke orde niet langer vanzelfsprekend werden aanvaard. Filips II koos uiteindelijk voor herstel van de orde en vervolging van tegenstanders. Daarmee werd 1566 een belangrijk keerpunt: de gebeurtenissen vormden niet op zichzelf de volledige Nederlandse Opstand, maar maakten de latere politieke en militaire breuk veel waarschijnlijker.