Val van Haarlem

Haarlem had zich in 1572 bij de Opstand aangesloten en was daardoor een belangrijk doelwit geworden voor het Spaanse bestuur. De stad lag strategisch tussen Amsterdam, Leiden en het Haarlemmermeer. Wie Haarlem beheerste, kreeg meer controle over de verbindingen in Holland en kon druk uitoefenen op andere opstandige steden. Het Spaanse leger, onder leiding van Don Fadrique, de zoon van Alva, hield de stad vanaf eind 1572 maandenlang omsingeld. De verdedigers wisten verschillende aanvallen af te slaan, maar de omstandigheden binnen Haarlem werden steeds moeilijker. Voedsel en munitie raakten schaars, terwijl pogingen om de stad van buitenaf te helpen mislukten. De nederlaag van de geuzenvloot op het Haarlemmermeer maakte het vrijwel onmogelijk om de bevoorrading open te houden. Uiteindelijk was de stad militair en humanitair uitgeput. Op 12 juli 1573 gaf Haarlem zich over. De stad kwam opnieuw onder het gezag van Filips II en kreeg te maken met harde represailles. De Spaanse overwinning betekende echter geen einde aan de Opstand. Het beleg had veel tijd en soldaten gekost, waarna het Spaanse leger zich op Alkmaar richtte. Daar zouden de opstandelingen voor het eerst een belangrijke overwinning behalen.