Militaire organisatie van de Republiek

Na 1588 konden de gewesten niet rekenen op een koning of een permanent buitenlands leger om hun verdediging te dragen. Holland, Zeeland en de andere gewesten moesten via de Staten zelf geld, manschappen en materieel bijeenbrengen. Daardoor werd oorlogvoering een vaste taak van het bestuur. Soldij, belastingen, magazijnen, transport en het onderhoud van vestingen waren voorwaarden voor politieke zelfstandigheid. Onder Maurits werd de militaire leiding nauwer verbonden met deze financiële en bestuurlijke basis. Het Staatse leger werkte met meer discipline, oefening en coördinatie dan veel eerdere legers van de Opstand. Geschut, loopgraven, waterlinies, vestingbouw en bevoorradingsroutes kregen een vaste plaats in de planning van een veldtocht. Een belegering werd daardoor geen geïsoleerde heldendaad, maar een langdurige operatie waarin bestuur, techniek en militaire leiding samenkwamen. Deze organisatie maakte de offensieven van de jaren 1590 mogelijk. De Republiek kon achtereenvolgens steden en vestingen aanvallen, verbindingen verbeteren en de oorlog verplaatsen naar gebieden die voor haar veiligheid belangrijk waren. Tegelijk bleven de grenzen zichtbaar: de samenwerking tussen gewesten was afhankelijk van geld en instemming, en mislukkingen bij Grol, Wesel en Hulst toonden dat organisatie geen overwinning garandeerde. Toch vormde deze militaire structuur de basis voor de verdere opkomst van de Republiek.