Gebeurtenis
Ontzet van Leiden
3 oktober 1574
Op 3 oktober 1574 kwam na maanden van honger en ziekte een einde aan het Spaanse beleg van Leiden. De Watergeuzen voeren via de geïnundeerde waterwegen de stad binnen met haring en wittebrood. Het Ontzet van Leiden werd een belangrijk keerpunt in de Nederlandse Opstand en groeide uit tot een blijvend symbool van verzet en volharding.
3 oktober 1574
Historische context
Leiden werd vanaf 1573 door Spaanse troepen belegerd. De stad koos de zijde van Willem van Oranje en de opstandige gewesten, maar betaalde daarvoor een hoge prijs. Tijdens het beleg raakte de voedselvoorraad uitgeput en werden de inwoners getroffen door honger en ziekte. Een eerste poging om de stad te ontzetten mislukte, waarna de Spaanse troepen hun druk opnieuw opvoerden. De situatie binnen de stad werd steeds kritieker.
Om Leiden te bevrijden, lieten de opstandelingen onder leiding van Willem van Oranje de polders rond de stad onder water lopen. Deze inundatie vormde de aanloop naar het ontzet, maar het water steeg langzaam en de reddingsoperatie bleef afhankelijk van wind, getij en waterstanden. Toen Spaanse stellingen door het water onhoudbaar werden, trokken de belegeraars zich terug. De Watergeuzen konden vervolgens met platbodems over de overstroomde gebieden naar Leiden varen.
In de vroege ochtend van 3 oktober 1574 kwamen de Watergeuzen via de Vliet de stad binnen. Zij brachten haring en wittebrood mee voor de uitgehongerde bevolking. Het beleg was daarmee beëindigd. De bevrijding had grote militaire en politieke betekenis: Leiden bleef in handen van de opstandelingen en het Spaanse gezag verloor verder terrein in Holland.
Gebeurtenis
Historische betekenis
Het Ontzet van Leiden was een belangrijk keerpunt in de Nederlandse Opstand. De overwinning liet zien dat een stad ondanks een langdurig beleg en extreme tekorten stand kon houden wanneer militaire actie, waterbeheer en stedelijk verzet samenkwamen. De gebeurtenis versterkte de positie van Willem van Oranje en de opstandige gewesten in Holland. De jaarlijkse herdenking van 3 oktober bleef bovendien een krachtig onderdeel van de Leidse historische identiteit.
