Leiden werd bevrijd

De aanleiding was het langdurige beleg van Leiden door Spaanse troepen. Binnen de stad leden inwoners honger en ziekte, terwijl de opstandige leiders buiten de muren een manier zochten om hulp te brengen. De inundaties rond Leiden maakten delen van het land bevaarbaar en dwongen de belegeraars hun posities aan te passen. Het plan was afhankelijk van wind, water en de bereidheid om grote materiële schade te aanvaarden. In de nacht van 2 op 3 oktober 1574 trokken Spaanse troepen zich terug nadat het water hun stellingen had bereikt. De vloot van de Watergeuzen voer Leiden binnen en bracht voedsel, haring en brood. De stad was niet door een gewone veldslag bevrijd; het ontzet kwam door de combinatie van militair verzet binnen de muren, geuzenhulp buiten de stad en het gecontroleerd openzetten van water. Het gevolg was een sterke opleving van hoop in de opstandige gewesten. Leiden bleef in handen van de Opstand en werd later beloond met de stichting van een universiteit. Het Ontzet werd daardoor een blijvend symbool van volharding en samenwerking. Tegelijkertijd moet worden onthouden dat de overwinning volgde op zware sterfte en verwoesting onder de bevolking.