Voorbereiding van het Plakkaat van Verlatinghe

De voorbereiding ontstond tegen de achtergrond van de vogelvrijverklaring van Willem van Oranje, zijn politieke verdediging en de aanhoudende oorlog met Filips II. De gewesten hadden zich jarenlang beroepen op hun oude privileges en op de plichten van een vorst. Filips II bleef echter eisen dat zij hem gehoorzaamden, terwijl zij zijn bestuur steeds meer verbonden met repressie, geweld en het verlies van hun rechten. De Staten-Generaal en vertegenwoordigers van de opstandige gewesten moesten daarom niet alleen een besluit nemen, maar ook uitleggen waarom dat besluit gerechtvaardigd was. Een oudere resolutie van 22 juli 1581 over de mogelijkheid om Filips II te verlaten vormde een belangrijke basis voor de verdere tekst. Griffier Jan van Asseliers werkte aan de minuut, het conceptdocument dat later het Plakkaat van Verlatinghe zou worden. De tekst bevatte doorhalingen, aanvullingen en verbeteringen. n de voorbereiding werd vastgelegd wat van een vorst mocht worden verwacht en wanneer onderdanen hun gehoorzaamheid konden opzeggen. De tekst beschreef de tekortkomingen van Filips II en werkte toe naar een formele afwijzing van zijn gezag. De voorbereiding leidde uiteindelijk tot de ondertekening van het Plakkaat op 26 juli 1581, maar beide gebeurtenissen blijven afzonderlijke records.