Antwerpen viel... en de Nederlanden scheurden verder uiteen...

Antwerpen had zich na de Spaanse Furie van 1576 en de politieke omwentelingen van de jaren daarna aan de zijde van de Opstand geschaard. De stad was economisch van groot belang en lag aan de Schelde, maar haar positie werd steeds kwetsbaarder. Alexander Farnese, hertog van Parma, bouwde vanaf 1584 een systematische omsingeling op. Hij sneed landroutes af, bezette steunpunten en probeerde de stad uit te putten. Het beleg duurde van juli 1584 tot de capitulatie op 17 augustus 1585. De verdedigers probeerden de verbinding over de Schelde open te houden en zochten steun van buitenaf. Parma liet een schipbrug over de Schelde bouwen en gebruikte forten, dijken en blokkades om Antwerpen af te sluiten. De stad kon uiteindelijk niet voldoende voedsel, militaire steun en vrije aanvoer behouden. Parma trok later die maand officieel de stad binnen. De val had gevolgen die veel verder gingen dan de stadsmuren. Protestanten kregen een beperkte termijn om zich aan te passen of te vertrekken, en veel kooplieden, ambachtslieden en geleerden trokken naar het noorden. Amsterdam en andere noordelijke steden konden daarvan profiteren, terwijl Antwerpen onder Spaans-katholiek gezag kwam. Historisch markeert 1585 daarom een beslissend moment in de politieke, religieuze en economische scheiding van de Nederlanden.