De opstand verspreidde zich

De aanleiding voor de uitbreiding was de combinatie van de zwakke Spaanse aanwezigheid op sommige plaatsen, de aantrekkingskracht van een succesvol opstandspunt en de bestaande onvrede over religie, bestuur en belastingen. De Watergeuzen brachten het nieuws van Den Briel langs de kust, terwijl aanhangers van Willem van Oranje in verschillende steden steun zochten. Niet iedere stad maakte dezelfde keuze of deed dat om dezelfde reden. In de loop van 1572 sloten verschillende steden in Holland en Zeeland zich aan bij de Opstand. Stedelijke bestuurders moesten beslissen of zij het koninklijke gezag bleven gehoorzamen, de Watergeuzen binnenlieten of een eigen vorm van aansluiting bij Willem van Oranje zochten. De betrokken partijen waren daardoor niet alleen legers, maar ook stadsraden, burgers, predikanten, kooplieden en garnizoenen. Het gevolg was dat de Opstand een bestuurlijke en financiële basis kreeg. Opstandige steden konden soldaten betalen, schepen bevoorraden en vertegenwoordigers naar overleg sturen. Tegelijkertijd werd het conflict harder, omdat een stad die partij koos een doelwit voor Spaanse herovering werd. Historisch gezien veranderde 1572 de Opstand van een beweging van ballingen en zeevaarders in een territoriale opstand met stedelijke machtscentra.