De Nederlanden zochten een nieuwe leider... en kwamen uit bij Frankrijk

De oorlog tegen Spanje ging door, terwijl de gewesten ieder hun eigen belangen, privileges en bestuurlijke tradities behielden. Een buitenlandse landsheer kon militaire bescherming en internationale steun bieden, maar bracht ook het risico mee dat de gewesten een deel van hun zelfstandigheid moesten prijsgeven. De keuze viel op François van Anjou, de broer van de Franse koning. In de overeenkomst met Anjou werd hij als toekomstige landsheer aanvaard onder voorwaarden die de macht van de gewesten moesten beschermen. Willem van Oranje zag in de Franse prins een mogelijkheid om de Spaanse druk te breken. Anjou kwam in 1582 naar de Nederlanden, maar zijn formele positie bleef beperkt en zijn behoefte aan eigen gezag groeide. De samenwerking bleef daardoor voortdurend gespannen. De Staten wilden hulp zonder een nieuwe absolute vorst, terwijl Anjou meer invloed en militaire middelen verlangde. Voor de bevolking en stedelijke besturen was bovendien niet vanzelfsprekend dat een Franse prins beter zou zijn dan een Spaanse koning. De Franse oplossing werd zo een politiek experiment met een smalle basis. De poging van Anjou om zijn macht te vergroten zou in Antwerpen uitlopen op de Franse Furie.