Onafhankelijkheid

De strijd om onafhankelijkheid ontstond niet op één moment. Aanvankelijk verdedigden edelen, steden en gewesten vooral hun oude privileges en hun recht op eigen bestuur. Zij wilden dat Filips II zijn beleid zou aanpassen en de rechten van de Nederlanden zou respecteren. De Opstand begon daardoor niet meteen als een strijd voor een volledig onafhankelijke Nederlandse staat. Door de Spaanse repressie, de langdurige oorlog en de groeiende samenwerking tussen de opstandige gewesten veranderde dat geleidelijk. De vraag werd steeds dringender of Filips II nog wel recht had op gehoorzaamheid. In 1581 besloten de Staten-Generaal hem met het Plakkaat van Verlatinghe als landsheer af te wijzen. De gewesten zochten aanvankelijk nog naar een nieuwe vorst, onder wie de hertog van Anjou. Pas nadat die zoektocht mislukte, ontstond ruimte voor een staatsvorm zonder landsheer. Vanaf 1588 gingen de noordelijke gewesten gezamenlijk verder als de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Onafhankelijkheid was dus een langdurig politiek proces van verzet, overleg, oorlog en staatsvorming.