Het noorden groeide sterker samen

De aanleiding was de noodzaak om de oorlog voort te zetten nadat de Nederlanden in noordelijke en zuidelijke kampen uiteen waren gevallen. De Unie van Utrecht bood een kader, maar de gewesten moesten nog bepalen hoe ver de gezamenlijke bevoegdheden zouden reiken. Holland en Zeeland hadden andere belangen dan bijvoorbeeld Gelderland, Overijssel of Friesland, terwijl steden hun eigen rechten wilden behouden. De betrokken partijen waren de Staten van de gewesten, stedelijke besturen, militaire bevelhebbers en de vertegenwoordigers die in gezamenlijke vergaderingen overlegden. Zij spraken over belastingen, troepen, fortificaties, diplomatie en de religieuze inrichting van gebieden. Besluiten kwamen niet automatisch tot stand; onderhandelingen en uitzonderingen waren noodzakelijk. Tegelijkertijd bleef de Spaanse tegenstander militaire druk uitoefenen en probeerde hij noordelijke gebieden terug te winnen. Het gevolg was een grotere samenhang zonder volledige eenheid. De noordelijke gewesten konden beter gezamenlijk optreden, maar bleven een statenverband met sterke regionale bevoegdheden. Historisch gezien is dit belangrijk omdat de latere Republiek niet uit één onafhankelijkheidsverklaring ontstond. Zij groeide uit een reeks oorlogsomstandigheden, verdragen en bestuurlijke compromissen die in deze jaren verder werden uitgewerkt.