Thema

Militaire organisatie

Militaire organisatie gaat over de manier waarop de Republiek oorlog structureel mogelijk maakte. Soldij, discipline, bevoorrading, vestingbouw, geschut en bevelvoering werden vanaf 1588 steeds belangrijker. Daardoor kon Maurits de militaire kracht van de gewesten bundelen en in de jaren 1590 offensieve veldtochten tegen Spanje uitvoeren.

Militaire organisatie

Thema

Over dit thema

Na 1588 moest de Republiek haar oorlog zelf dragen. De Staten zorgden via belastingen, leningen en gewestelijke bijdragen voor soldij, geschut, versterkingen en bevoorrading. Militaire besluitvorming was daardoor rechtstreeks verbonden met politiek bestuur en financiële draagkracht. De Republiek was geen eenheidsstaat, maar kon door overleg tussen de gewesten toch een langdurige oorlog organiseren. Onder Maurits kregen discipline, oefening, vestingbouw, artillerie, waterwerken en logistiek een vaste plaats in de oorlogvoering. Het Staatse leger werd niet in één keer een modern nationaal leger, maar wel een beter gecoördineerd instrument van de Staten. Deze organisatie maakte de veldtochten van de jaren 1590 mogelijk, zonder de afhankelijkheid van geld en gewestelijke samenwerking weg te nemen.

Afleveringen

Aflevering 3

Maurits moest leren winnen

1589 - 1590

Aflevering 4

Het turfschip dat Breda terugbracht

1590

Aflevering 5

Het jaar waarin Maurits begon terug te slaan

1591

Gebeurtenissen

1588 - 1598

Voortzetting van de oorlog na 1588

De geboorte van de Republiek maakte geen einde aan de oorlog. Spanje bleef aanspraak maken op de Nederlanden en hield belangrijke steden en vestingen in handen. Tussen 1588 en 1598 moest de jonge Republiek haar bestuur, financiën en leger versterken om de strijd vol te houden. De voortzetting van de oorlog werd daarmee ook een test van haar zelfstandigheid.

1588 - 1598

Militaire organisatie van de Republiek

De Republiek overleefde niet alleen door politieke besluiten, maar ook door een nieuwe manier van oorlog voeren. De Staten financierden legers, vestingen en bevoorrading, terwijl Maurits de militaire leiding verder systematiseerde. Discipline, geschut, samenwerking en belegering werden bepalend. Zo groeide tussen 1588 en 1598 een militaire organisatie die de Republiek in staat stelde zelf het initiatief tegen Spanje te nemen.

1589 - 1591

Militaire ontwikkeling van Maurits

Na zijn benoeming in 1588 moest Maurits nog bewijzen dat hij meer was dan een jonge prins met een belangrijke naam. Tussen 1589 en 1591 ontwikkelde hij zich tot een bevelhebber die discipline, voorbereiding, informatie en samenwerking met de Staten wist te verbinden. De inname van Breda en de veldtocht van 1591 markeerden de eerste zichtbare stappen in die ontwikkeling.

1590

Turfschip van Breda

Het turfschip was het middel waarmee Maurits van Nassau Breda wist binnen te dringen zonder een langdurig beleg. Onder een lading turf verborgen zich Staatse soldaten. Het schip kreeg toegang tot de vesting, waarna de soldaten in het donker tevoorschijn kwamen en de verdediging van binnenuit overrompelden.

1591

Maurits’ veldtocht van 1591

In 1591 veranderde het tempo van de oorlog. Maurits gebruikte snelheid, voorbereiding en verrassing om meerdere strategische plaatsen achter elkaar aan te vallen. De veroveringen van Zutphen, Deventer, Knodsenburg, Hulst en Nijmegen maakten duidelijk dat de Republiek niet alleen verdedigde, maar ook zelf het initiatief kon nemen.

1591

Inname van Zutphen

De inname van Zutphen vormde het begin van Maurits’ succesvolle veldtocht van 1591. De vestingstad aan de IJssel werd na een korte maar doelgerichte operatie door het Staatse leger ingenomen. Daarmee kreeg Maurits een belangrijke oostelijke toegang en het vertrouwen om zijn campagne voort te zetten.

1591

Inname van Deventer

Na Zutphen richtte Maurits zich op Deventer, een belangrijke vesting- en rivierstad aan de IJssel. De inname op 10 juni 1591 versterkte de Staatse controle over de rivierroute en maakte Deventer onderdeel van het nieuwe militaire netwerk van de Republiek.

1591

Beleg en ontzet van Knodsenburg

Knodsenburg was een Staatse schans aan de overzijde van de Waal, tegenover Nijmegen. Toen Spaanse troepen onder Parma het fort belegerden, trok Maurits te hulp. Het ontzet van Knodsenburg hield de Staatse positie aan de Waal in stand en bereidde de latere inname van Nijmegen voor.

1591

Inname van Hulst

De inname van Hulst bracht Maurits’ veldtocht tijdelijk naar het zuiden van de Nederlanden. De versterkte stad lag in een waterrijk grensgebied en controleerde belangrijke verbindingen tussen Zeeland, Vlaanderen en Brabant. De verovering liet zien dat de Staatse oorlogvoering niet tot het oosten beperkt bleef.

1591

Inname van Nijmegen

De inname van Nijmegen vormde het sluitstuk van Maurits’ veldtocht van 1591. Vanuit de positie bij Knodsenburg kon hij de stad aan de overzijde van de Waal onder druk zetten. Na de overgave werd Nijmegen een belangrijke Staatse garnizoensstad en veranderde de machtsverhouding in het oosten van de Republiek.