De oorlog breekt los

De aanleiding voor de veldtocht lag in de vervolging na de komst van Alva en in de pogingen van Willem van Oranje en zijn familie om vanuit het buitenland steun te organiseren. Lodewijk en Adolf van Nassau trokken in het voorjaar van 1568 met een leger het noorden van de Nederlanden binnen. Zij hoopten op steun van plaatselijke bevolking en bestuurders die ontevreden waren over het koninklijke beleid. Op 23 mei 1568 versloeg het leger van de Nassaus bij Heiligerlee een koninklijke krijgsmacht. Adolf van Nassau sneuvelde in de strijd. De overwinning bracht tijdelijk hoop, maar leverde geen blijvende controle over het gebied op. Alva verzamelde daarop een sterker leger. Op 21 juli 1568 kwam het bij Jemmingen, in Oost-Friesland, tot een tweede treffen. Het leger van Lodewijk werd daar verpletterend verslagen. De gevolgen waren groot. De overwinning bij Heiligerlee werd later herinnerd als een vroeg succes van de Opstand, terwijl Jemmingen de kwetsbaarheid van de opstandige legers blootlegde. De veldtochten brachten geen snelle bevrijding, maar maakten wel duidelijk dat het conflict niet meer uitsluitend juridisch of religieus was. Vanaf 1568 kreeg de strijd het karakter van een langdurige oorlog tussen de Habsburgse monarchie en opstandige groepen in de Nederlanden