De zoon van Willem van Oranje moest opstaan

Maurits van Nassau was in 1584 nog een zeer jonge zoon van Willem van Oranje. Zijn oudere halfbroer Filips Willem bevond zich in Spaanse handen, waardoor Maurits binnen de opstandige gewesten de belangrijkste beschikbare zoon van Willem werd. Toch was het stadhouderschap niet automatisch erfelijk. De Staten moesten zelf beslissen welke rol Maurits kon krijgen en wilden voorkomen dat een dynastieke aanspraak het bestuur zou bepalen. Maurits werd in 1585 stadhouder van Holland en Zeeland en kreeg geleidelijk meer militaire verantwoordelijkheid. Toen de positie van Leicester verzwakte, werd Maurits in 1588 door de Staten-Generaal aangesteld als admiraal-generaal van de Unie. Daarmee werd hij een belangrijke militaire kracht, maar niet de koning of politieke leider van de Republiek. De politieke macht bleef bij de Staten en gewestelijke bestuurders. De betekenis van Maurits in 1588 ligt daarom vooral in zijn belofte voor de toekomst. Zijn latere hervormingen en overwinningen mogen niet terug in dit vroege moment worden geprojecteerd alsof hij al een bewezen veldheer was. Historisch was zijn opkomst belangrijk omdat de gewesten een onderscheid begonnen te maken tussen politieke besluitvorming en militaire leiding. Dat onderscheid zou kenmerkend worden voor de jonge Republiek.